25 Nisan’ı anmak tarihsel hata

Ceyda Ulukaya – Osmanlı’nın son büyük zaferi, Cumhuriyet’in ise önsözü. Bundan 109 yıl önce itilaf devletlerine karşı 14 ay süreyle verilen tarihi mücadele, deniz zaferini temsilen 18 Mart’ta Çanakkale Zaferi ve Şehitleri Anma Günü olarak törenlerle hatırlansa da tarihe yön veren pek çok dönüm noktasına sahip. 18 Mart Üniversitesi Atatürk ve Çanakkale Savaşlarını Araştırma Merkezi Müdürü Doç. Dr. Barış Borlat, bu dönemin 3 farklı günle ulusal çapta anılması gerektiğini anlatıyor:

Zafer algısı 18 Mart’ta

“Çanakkale muharebelerine bir zafer anlamı yüklenerek yapılan ilk törenin tarihi 18 Mart 1916’dır. Bu tarih, bizzat savaşı yöneten, cephede görev yapan komutanlar, askerler tarafından tercih edilmiştir. Eğer 18 Mart günü itilaf devletleri Çanakkale Boğazı’nı geçseydi İstanbul’u işgal edecek ve bugün konuştuğumuz hiçbir gelişme yaşanmayacaktı. Bizzat savaşı yapanlar zafer algısını 18 Mart’a yüklemiştir. Erken Cumhuriyet döneminden beri de sadece 18 Mart kutlanır. Ancak malum olduğu üzere 25 Nisan itibarıyla Gelibolu’ya yapılan çıkarmayla başlayan kara savaşları dönemi var. Türkiye Hükümeti de 25 Nisan’da bir tören icra ediyor ve o günü Çanakkale kara savaşlarının yıldönümü olarak anıyoruz ancak kendi topraklarınıza saldırının yapıldığı bir günü anmamız aslında tarihsel olarak hatalıdır. Keza bu savaşı bizzat yapanlar da 25 Nisan’ı hiç anmadılar. Bu tarihte anma düzenlemek tarihsel olarak da çok doğru değil.

Kara zaferi

Eğer kara muharebeleriyle ilgili bir anma yapılacaksa bunun için en anlamlı gün, Mustafa Kemal Atatürk’ün tarih sahnesine çıktığı 10 Ağustos’tur. Çünkü İngilizler kara muharebeleri esnasında ulaşmak istediği hedeflere ulaşamadıkları için ağustosta yeni bir alanı muhalefet sahasına dönüştürdüler ve 6 Ağustos’ta Anafarta Ovası’na yeni bir çıkarma yaptılar. Önce 9 Ağustos’ta 1. Anafarta muharebesinde, bir gün sonra 10 Ağustos’ta Conkbayırı muharebesinde Atatürk bu çıkarmayı tamamen durdurdu ve artık İngilizler şunu gördü: Çanakkale cephesini geçme şansımız yok. Son olarak 9 Ocak 1916 İngilizlerin artık Çanakkale’yi geçemeyeceklerini resmen kabul edip boşalttıkları tarihtir. Bu yüzden Türk tarafı adına Çanakkale’nin anlamsal 3 önemli günü 18 Mart, 10 Ağustos ve 9 Ocak’tır.”

‘Ölmeyi emrediyorum’

Atatürk’ün 25 Nisan sabahında çıkarmalar başladığında emrinde bulunan 57. alayla birlikte harekete geçip 261 rakımlı tepede serbest kolla ilerleyen Türk askerinin geri çekildiğini fark edince karşılarına geçip söylediği sözdür. Onun kararlı ifadesinin bir örneği olarak da Çanakkale muharebeleri ile özdeşleşen sözüdür.

Türkiye’ye yayılmalı

Doç. Borlat, 18 Mart’ın erken Cumhuriyet döneminde ülke genelinde törenlerle anıldığına değinerek “Bu da bize Çanakkale zaferinin yerelle sınırlı düşünülmediğini gösteriyor. Çanakkale’nin Cumhuriyet’in birleştirici gücü, önsözü olma hâli aslında Anadolu’nun her yerinde yapılan törenlerle sağlanmıştır. Bu zafer tüm Türkiye’ye aittir. 18 Mart törenleri bugün de bu algıyla tüm Türkiye’de yapılmalıdır” diyor.

Çanakkale Savaşları kronolojisi

3 Kasım 1914

İtilaf Devletleri’ne ait 18 parçalık bir donanmayla, sabah saat 06.50’den itibaren İngilizlerin Ertuğrul ve Seddülbahir’i ve Fransızların Kumkale ve Orhaniye tabyalarını bombardıman etmeleriyle, Batı kaynaklarında “Gallipoli/Gelibolu”, Türk kaynaklarında “Çanakkale” savaşları diye bilinen askerî gelişmeler başladı.

18 Mart 1915

İngiliz ve Fransız filolarının büyük ateş gücüne sahip olan savaş gemileri, Çanakkale Boğazı’nın her iki yakasındaki mevzilerden açılan yoğun ateş ve mayınların etkisiyle çekilmek zorunda kaldı. Bölgedeki deniz savaşlarının en büyüğü Türkler açısından kazanılan zaferle sonuçlandı. 

25 Nisan 1915

Gelibolu’ya çıkarma yapmak için gece yarısı yola çıkarılmış olan İtilaf birlikleri, saat 01.00’de Gökçeada ile Gelibolu Yarımadası arasındaki yere vardılar. 

10 Ağustos 1915

Conkbayırı’nda devam eden İtilaf saldırılarına yönelik Albay Mustafa Kemal tarafından idare edilen süngü hücumu
başarılı oldu ve bölge tamamen Türk askerî birliklerinin kontrolüne geçti.

9 Ocak 1916

İngiliz idaresindeki Anzak birlikleri Seddülbahir’den tamamen çekildiler ve son birliğin gece 02.00-03.00 arasında gemilere bindirilip ayrılmasıyla Gelibolu Yarımadası’nın da içinde bulunduğu Boğazlar mıntıkasında hiç yabancı asker kalmadı.

Seyit Onbaşı

■ 18 Mart günü Seyit Onbaşı gibi, 190 ila 216 kiloluk ağır topları sırtlayan başka askerlerimiz de var ve Genelkurmay’ın 2014’te yayınladığı askeri tarih belgelerinde bu isimlerden bazılarına yer veriliyor. Bugün Türkiye Seyit Onbaşı’yı tanıyorsa, nedeni fotoğrafının basıldığı Harp Mecmuası. Cephe gerisindeki asker ve halka moral vermek için propaganda amaçlı çıkarılan derginin bölgeye gönderdiği fotoğrafçılar, iri yapılı olduğu için Seyit Onbaşı’nın fotoğrafını çekmişlerdir. 

‘Çanakkale geçilmez’ sözü

■ Bu söz aslında savaştan sonra Muharip Gaziler dergisinde yayımlanan hatıralarında, Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanı Cevat Çobanlı’nın “Geldiler, geçemediler, geçemeyecekler” sözü üzerinden retorik haline getirilen ve yaygınlaştırılan bir ifadedir.

Nusret mayın gemisi

■ Çanakkale Boğazı’nda mayınlar nedeniyle 18 Mart’ta İngiliz ve Fransız donanmasına ait 3 gemi batıyor, 4’ü de hasar alıyor. Mayın dökme görevini ise Selanik, İntiba ve Nusret mayın gemileri yapıyor. Son mayın dökmeyi 8 Mart’ta Nusret, Erenköy mevkiine yapıyor ve 26 mayını 100 m mesafe ile döküyor. Burası itilaf devletlerinin rahat manevra yapabileceği alan. Bunu engelleyen son hamleyi yaptığı için Nusret Mayın Gemisi sembolleşti.

Tarihte nadir

■ İngiliz General Aspinall Oglander, iki ciltlik Gelibolu Savaşı kitabında, Atatürk hakkında “Bir tümen komutanının üç ayrı yerde giriştiği hareketlerle yalnızca bir muharebenin değil, belki de bütün bir harekâtın gidişatına, hatta bir ulusun kaderine
derinden etki ettiği tarihte pek nadirdir” ifadelerini kullanıyor.

‘Onbeşliler’

■ Hiçbir cephede çocuk asker bulunmaz. Askere alma kanununda da açık şekilde 18 yaş sınırı uygulanır. Bahsedilen türküde geçen ifadeyle Rumi takvimle 1315 doğumlular kastedilir, yani bu da 18 yaşına denk gelir.

 

 

 

 

 

 

 

 

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

dinamobet
1xbet
nakitbahis
ngsbahis
bahigo
onwin
paribahis
perabet
piabet
pinup
pulibet
redwin
sahabet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
piabet
pulibet
sahabet
bahigo
limanbet
makrobet
mariobet
meritking
mobilbahis
mostbet
cratosslot
sekabet
dinamobet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
bahigo
onwin
bahigo
betcup
matbet
mariobet
mariobet
setrabet giriş
supertotobet giriş
tarafbet giriş
tipobet giriş
tulipbet giriş
tümbet giriş
vdcasino giriş
winxbet giriş
betpark
betroad
bets10
bettilt
betvole
casibom
casinomaxi
casinoper
dinamobet
grandpashabet
goldenbahis
holiganbet
hovardabet
imajbet
interbahis
jojobet
asyabahis
bahsegel giriş
bahsegel giriş
casibom giriş
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
superbetin
sekabet giriş
1xbet/a>
baymavi
bahsegel
betonred
betmatik
betlike
setrabet
slotbar
superbahis
timebet
tipobet
tumbet
vdcasino
vevobahis
bahiscom
casibom giriş
lidyabet giriş
lidyabet
jojobet
betmarlo giriş
marsbahis giriş
betcup giriş
bets10
Asyabahis
betmoon
betnano
betkom
betine
bet
betebet
nakitbahis
mrbahis
mostbet
mobilbahis
milosbet
meritking
milanobet
matbet
markajbet
matadorbet
lordbahis
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
superbet
tarafbet
tipobet
tulipbet
tumbet
winxbet
neyine
noktabet
norabahis
oleybet
onbahis
onwin
orisbet
padisahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
pokerbeta
polobet
pusulabet
redwin
kralbet
ligobet
mariobet
limanbet
limanbet
matadorbet
matbet
meritking
milanobet
milosbet
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
gobahis
gorabet
hilbet
ikimisli
Abdulla62630105
jetbahis
jojobet
klasbahis
betpark
betpas
betper
interbahis
goldenbahis
betcup
slotbar
asyabahis
xslot
restbet
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
supertotobet
superbet
tipobet
tarafbet
tulipbet
tumbet
winxbet
vdcasino
extrabet
favoribahis
favorisen
gobahis
gorabet
grandpashabet
hilbet
ikimisli
imajbet
intobet
jasminbet
jetbahis
jojobet
klasbahis
betorspin
betpark
betpas
betper
betroad
betsat
elexbet
pendik escort
avcılar escort
esenyurt escort
bahçeşehir escort
beylikdüzü escort
bakırköy escort
halkalı escort
şirinevler escort
şişli escort
istanbul escort
esenyurt escort
avcılar escort
tarafbet
betist giriş
showbet
xslot giriş
favorislot
barn festival
pragmatic slot oyunları
radissonbet
egt oyna
betmarlo
floating dragon oyna
bonus hunt" rel="dofollow">bonus hunt">bonus hunt
aresbet
tombala oyna
wild wild riches oyna
betibom
dog house megaways
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
wild west gold oyna
markaj giriş
trwin giriş
altıncasino
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
sugar rush oyna
hiperwin
sweet bonanza oyna
diyarbet
diyarbet
mrbahis
favorislot
markaj giriş
trwin
big bass bonanza oyna
gates of olympus oyna
egt oyna
favorislot
markaj giriş
trwin
betingo
bahisbudur
casi pol
casipol giriş
casipol giriş
casipol
casipol
romabet
mrbahis
casipol şikayetvar
casipol giriş
casipol twitter
casipol şikayet
casipol
casipol güncel giriş
casipol güncel
casipol giriş
casipol girişi
Betmarino
Maltcasino
Noktabet
Pokerklas
Klasbahis
Betingo
Avrupabet
Betcio
Pashagaming
Pusulabet
Betexper
Betsmove
Slotbar
Betnano
Galabet
Betexper
Cratossporting
Dumanbet
Elexbet
Favorislot
Gebze Escort